Ισαάκ Σούσης: Το πραγματικά πολιτικό τραγούδι της εποχής μας είναι ο Παντελίδης

Στιχουργός ορατών τε πάντων  και αοράτων, χειμαρρώδης στη σκέψη και τη συνομιλία, ο Ισαάκ Σούσης μόνο «Αμίλητο νερό» δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί. Αφορμή για τη συνέντευξη η παράσταση «Αόρατη πόλη» τη προσεχή Κυριακή, όπου το τιμώμενο πρόσωπο θα είναι ο λόγος του. Ένας λόγος που έχει λόγο να λέγεται...

Όταν σου τηλεφώνησα για να ορίσουμε τη συνέντευξη, εκτός της επικαιρότητάς της, σου είπα οτι σκοπός μου είναι να συνομιλήσω «σήμερα» με έναν «επαγγελματία στιχουργό». Αποδέχεσαι αυτόν τον προσδιορισμό;

Δεν είμαι επαγγελματίας στιχουργός γιατί δεν είμαι στιχουργός εκ προμελέτης. Δεν θυμάμαι ποτέ να σκέφτηκα «εγώ θα γίνω στιχουργός όταν θα μεγαλώσω», ενώ με θυμάμαι εξαρτημένο από τα ελληνικά τραγούδια με έναν τρόπο που αναγνωρίζω σήμερα σε  κάποιους από τους νέους που με πλησιάζουν και ομολογώ ότι αναδρομικά μου κάνει εντύπωση. Για κάποιους το τραγούδι  λειτουργεί σαν πηγή πληροφοριών στο υπαρξιακό επίπεδο,  ίσως γιατί δεν εμπιστεύονται τις άλλες πηγές, έτσι ήμουν και εγώ μέχρι που ανακάλυψα ότι και αυτή η πηγή δεν είναι πεντακάθαρη. Είναι ένα ιδεαλιστικό επεισόδιο που επιμένει κανείς  να αγνοεί δίκην έρωτος  όλα τα παρελκόμενα του τραγουδιού: τα κυκλώματα, το εμπόριο, την παραπληροφόρηση... Δεν είμαι επαγγελματίας γιατί δεν μπήκα -δεν μπόρεσα να μπω- στην λογική του «γράφω γιατί κερδίζω το ψωμί  μου»  με το να καλύπτω την ανάγκη του Μαχαιρίτσα, του Νταλάρα,  της Αλεξίου του Χ,  ώστε να επιβεβαιώνουν την εικόνα τους μέσα από ένα σχετικό περιτύλιγμα στίχων. Αυτό συμβαίνει όχι γιατί δεν αγαπώ  ιδιαίτερα κάποιους συνθέτες και κάποιους τραγουδιστές, αλλά γιατί δεν αισθάνομαι και την ανάγκη  να τους ειδωλοποιώ. Είμαι μάλλον σιωπηλή και ανίσχυρη μειοψηφία γιατί  οι προβολείς μου πέφτουν  πάνω στο ίδιο το τραγούδι, στο κάθε ξεχωριστό τραγούδι. Έτσι και σήμερα και τώρα δεν μπορεί να συστήσει για μένα κίνητρο η ναρκισσιστική προβολή των τραγουδιστών ακόμα και αν κάποιες από αυτές τις ναρκισσιστικές επιδείξεις είναι και του γούστου μου και αγγίζουν κάποτε μια πιο λεπτή χορδή μου. Αυτή μου την «αδυναμία» την υπερβαίνω  όταν  με κερδίζει  ψυχικά ο τραγουδιστής και η τραγουδίστρια με έναν τρόπο που να υπερβαίνει την φίρμα τους  και την κοινή αποδοχή.

Δεν έχεις, δηλαδή, ποτέ λειτουργήσει «κατά παραγγελία»;

Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής

Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής

Συμπέρασμα από το έργο του C.G.Jung Τέσσερα Αρχέτυπα

Αν εξετάσουμε το πνεύμα στην αρχέτυπη μορφή του, όπως μας εμφανίζεται σε παραμύθια και όνειρα, θα δούμε ότι παρουσιάζει μια εικόνα που διαφέρει κατά παράξενο τρόπο από τη συνειδητή ιδέα του πνεύματος, που υποδιαιρείται σε πολλαπλά νοήματα. Το πνεύμα ήταν αρχικά ένα πνεύμα με ανθρώπινη ή ζωώδη μορφή, ένα δαιμόνιο που ερχόταν στον άνθρωπο από έξω. Αλλά το υλικό μας δείχνει ήδη τα ίχνη μιας εξάπλωσης της συνείδησης που αρχίζει σταδιακά να καταλαμβάνει αυτή την ασυνείδητη αρχικά περιοχή και μεταμορφώνει αυτά τα δαιμόνια, τουλάχιστον μερικά, σε εκούσιες πράξεις. 

Ο άνθρωπος κατακτά όχι μόνο τη φύση, αλλά και το πνεύμα, χωρίς να αντιλαμβάνεται τι κάνει. 

Ο φωτισμένος διανοούμενος πιστεύει ίσως ότι διορθώνει μια εσφαλμένη αντίληψη όταν αναγνωρίζει πως αυτά που νόμιζε για πνεύματα είναι απλά το ανθρώπινο πνεύμα και τελικά το δικό του το πνεύμα. Όλα τα υπερανθρώπινα πράγματα, είτε καλά είτε κακά, που οι προηγούμενες εποχές απέδιδαν στα δαιμόνια, μικραίνουν αποκτώντας «λογικές» διαστάσεις, λες και ήταν καθαρές υπερβολές, έτσι που όλα τώρα φαίνονται να είναι σε απόλυτη τάξη. Όμως ήταν αυτές οι ομόφωνες πεποιθήσεις του παρελθόντος πραγματικά και αληθινά μόνο υπερβολές. 

Αν δεν ήταν, τότε η ολοκλήρωση του πνεύματος δε σημαίνει τίποτε λιγότερο από τη δαιμονιοποίησή του, αφού οι υπερανθρώπινοι πνευματικοί παράγοντες που ήταν παλιότερα δεσμευμάνοι στη φύση εισάγονται τώρα στην ανθρώπινη φύση, προικίζοντας την έτσι με μια δύναμη που επεκτείνει τα όρια της προσωπικότητας επ’ άπειρο με έναν τρομερά επικίνδυνο τρόπο. 

Ρωτώ λοιπόν το φωτισμένο ορθολογιστή. Αυτή η λογική σμίκρυνση των παλιών υπερανθρώπινων στοιχείων οδήγησε σε έναν ωφέλιμο έλεγχο της ύλης και του πνεύματος;  Αυτός θα δείξει περήφανα τις προόδους της φυσικής και της ιατρικής, την απελευθέρωση του νου από τη μεσαιωνική ηλιθιότητα και – σαν καλοπροαίρετος Χριστιανός – θα δείξει τη σωτηρία μας από το φόβο των δαιμόνων. Αλλά εμείς συνεχίζουμε να ρωτάμε.

Ανθρώπινα ερωτήματα

Γιατί δεν ψάχνουμε την ουσία; Ποιος ξέρει; Οι φίλοι μας δεν ζουν πια. Οι εχθροί μας έχουν στόχο το εφήμερο της ζωής. Για ποιο λόγο; Για την ασφάλεια της κοινωνίας; Για την ασφάλεια του συστήματος ή της αδράνειας; Γιατί τα άτομα είναι τόσο πολλά αλλά και ταυτόχρονα τόσο λίγα; Γιατί οι άνθρωποι είναι τόσο σπάνιοι; Υπάρχει λόγος; Ή τουλάχιστον αιτία; Γιατί έχει τόσο κόστος κάθε δημιουργία; Πώς το αντέχει η μικρή μάγισσα; Και πότε θα πεθάνει ο μοναδικός αλήτης; Γιατί η λέξη εμπάθεια έγινε αρνητική με την πάροδο του χρόνου; Επειδή η ανθρωπιά δεν είναι της μόδας; Έως πότε θα κυριαρχεί στον κόσμο η κοινωνία του τίποτα; Θα υπάρχουν πάντα άνθρωποι να της αντιστέκονται; Ή θα γίνουμε μία άμορφη και ανώνυμη μάζα; Τι περιμένουν τα άτομα από μία ζωή χωρίς αθώους και ηλίθιους; Δεν ξέρουν ακόμα τι σημαίνει σκλαβιά; Δεν καταλαβαίνουν το νόημα της γενοκτονίας; Πρέπει να γίνουν κι άλλες για ν’ αλλάξουν τα πράγματα; Πόσα εγκλήματα μπορεί ν’ αντέξει η ανθρωπότητα δίχως ν’ αυτοκτονήσει; Γιατί πιστεύουμε σ’ ένα θεό που δεν ακούμε; Γιατί να μην υπάρχει ο αλτρουισμός; Γιατί τόσες χειραψίες ενώ δεν ξέρουμε ν’ ανοίγουμε την αγκαλιά μας; 

Οἱ Ἔμποροι τῶν Ἐθνῶν τοῦ Ἀλέξανδρου Παπαδιαμάντη

Ἠλίας Βουτσινᾶς - Πολιτιστικὲς προσεγγίσεις στὸ μυθιστόρημα Οἱ Ἔμποροι τῶν Ἐθνῶν τοῦ Ἀλέξανδρου Παπαδιαμάντη

                                                           

ἐργασία στὰ πλαίσια μεταπτυχιακῶν σπουδῶν Κοινωνιολογίας

1. Περίληψη

Ἡ ὑπόθεση στὸ μυθιστόρημα Οἱ Ἔμποροι τῶν Ἐθνῶν τοῦ Ἀλέξανδρου Παπαδιαμάντη, ἀρχίζει νὰ λαμβάνει χώρα τὸ 1199. Τόπος του εἶναι ἡ Νάξος, ὅπου ἕνας πλούσιος εὐπατρίδης, ὁ Ἰωάννης Μούχρας, κατεδίωκε τοὺς πειρατές, μὲ σκοπὸ νὰ λάβει δίπλωμα ναυάρχου καὶ εὐπατρίδη τῆς Βενετίας. Σὲ μιὰ τέτοια καταδίωξη ἀπελευθέρωσε ἕναν Βενετὸ κόμητα, τὸν Μάρκο Σανοῦτο, ὁ ὁποῖος εἶχε πέσει σκλάβος τῶν πειρατῶν καὶ τοῦ πρόσφερε φιλοξενία στὴν οἰκία του. Ὅμως, ὁ Βενετὸς κόμης, ἐπιθύμησε τὴν γυναίκα τοῦ οἰκοδεσπότη του -ὀνόματι Αὐγούστα- καὶ βρίσκοντας εὐκαιρία, τὴν ἀπήγαγε.

Στὸ ἑπόμενο κεφάλαιο, ἡ πλοκὴ τοῦ ἔργου μᾶς πηγαίνει ἑπτὰ-ὀκτὼ χρόνια μετά, στὴν Βενετία. Ἐκεῖ συναντᾶμε τὸν Μάρκο Σανοῦτο, ὁ ὁποῖος εἶχε πέσει σὲ κατάθλιψη, καθὼς τὸν ἐγκατέλειψε ἡ ἀπαχθεῖσα καὶ προετοιμάζεται κατ᾿ ἐντολὴ τῆς Διοίκησης τῆς Βενετίας, γιὰ μιὰ ἐκστρατεία στὰ νησιὰ τοῦ Αἰγαίου. Στὸ διάστημα αὐτό, τὸν ἀνακαλύπτει ὁ Ἰωάννης Μούχρας καὶ τοῦ ἐπιτίθεται μέσα σὲ μιὰ βάρκα σὲ κάποιο κανάλι τῆς Βενετίας, χωρὶς ὅμως ἡ μάχη νὰ ἔχει κάποιο ἀποτέλεσμα, ἁπλῶς νὰ τραυματισθεῖ σοβαρὰ ὁ Ἰωάννης Μούχρας, ὁ ὁποῖος καὶ καταφέρνει νὰ ξεφύγει.

Ὕστερα, ἡ δράση τοῦ ἔργου μᾶς μεταφέρει στὴν Πάτμο, ὅπου βρίσκουμε τὴν σύζυγο τοῦ Νάξιου εὐπατρίδη νὰ διαμένει σὲ μοναστήρι, σὲ ἄσχημη ψυχολογικὴ κατάσταση. Ἡ ἄσχημη αὐτὴ ψυχολογικὴ κατάσταση στὴν ὁποία εἶχε περιέλθει ἡ Αὐγούστα εἶναι ἀπόρροια δύο λόγων, ὅπως ἀφήνεται νὰ ἐννοηθεῖ ἀπὸ τὸ σύνολο τοῦ κειμένου· πρῶτον γιατὶ ἀγαποῦσε τὸν Βενετὸ κόμητα καὶ τὸν ἐγκατέλειψε γιὰ αὐτὸ ἀκριβῶς τὸν λόγο, καθὼς δὲν εἶχε τὴν ἀποκλειστικότητα, καὶ δεύτερον γιατὶ νιώθοντας αὐτὰ τὰ συναισθήματα θεωροῦσε πὼς πρόδωσε τὸν σύζυγό της. Στὸ μοναστήρι αὐτὸ τὴν ἀνακάλυψε ἀπεσταλμένη τοῦ Μάρκου Σανούτου, ἡ ὁποία ὅμως ἐνημέρωσε ψευδῶς τὸν κόμητα ὅτι εἶχε ἐξαφανιστεῖ, ἢ εἶχε πεθάνει. Ὕστερα ἀπὸ αὐτὴ τὴν συνάντηση, ἡ Αὐγούστα ἐγκαταλείπει τὸ νησί, τὴν ἴδια ὥρα ποὺ ὁ σύζυγός της ἀφικνεῖτο ἐκεῖ, ἔχοντας πληροφορηθεῖ τὴν ἐκεῖ παραμονή της.

Ἡ τελευταία πράξη τοῦ ἔργου περατώνεται στὴν Νάξο. Ἐκεῖ, ὁ Μάρκος Σανοῦτος, προσπαθώντας ματαίως νὰ κατακτήσει τὴν νῆσο ἀπὸ τὴν κυριαρχία τῶν Γενοβέζων, καὶ βλέποντας τὴν πρόθεση τῶν συμμάχων του νὰ τὸν ἐγκαταλείψουν, ἀποφασίζει νὰ κάψει τὰ πλοῖα τους, ὥστε ἀναγκαστικὰ νὰ παραμείνουν στὸ νησί. Τὴν νύκτα ἐκείνη καὶ ἀφοῦ εἶχε δώσει τὶς ὁδηγίες του στοὺς ὑπηρέτες του, πορεύεται γιὰ τὸ γυναικεῖο μοναστήρι ὅπου διέμενε ἡ Αὐγούστα. Ἡ Αὐγούστα, βλέποντας τὸν κόμητα νὰ καθυστερεῖ νὰ ἔρθει πρὸς ἐπίσκεψή της, φεύγει κρυφὰ ἀπὸ τὴν μονὴ καὶ ἀνεβαίνει στὸ πλοῖο του, τὴν ἴδια ὥρα ἀκριβῶς ποὺ μπῆκε ἡ φωτιὰ γιὰ νὰ καοῦν τὰ πλοῖα. Καιομένης τῆς ναυαρχίδας, ἡ Αὐγούστα βλέπει στὸν ἀπέναντι βράχο τὸν σύζυγό της καὶ προτοῦ ἀποθάνει τοῦ ζητᾶ συγχώρεση, ἡ ὁποία καὶ τῆς δίδεται.

Περατώνεται τὸ ἔργο στὸν ἴδιο τόπο ἀπὸ ὅπου ἄρχισε ἡ πλοκή του. Στὸ σπίτι τοῦ Νάξιου εὐπατρίδη κατοικεῖ πιὰ ὁ Βενετὸς κόμης, ὡς νικητὴς καὶ κύριος τῆς νήσου, ὁ ὁποῖος καὶ φονεύεται ἀπὸ τὸν πιστὸ δοῦλο του, ποὺ εἶχε ἀγανακτήσει γιὰ τὴν ἀχαριστία τοῦ κυρίου του, στὸ ἴδιο ἀκριβῶς μέρος ὅπου πρωτοσυνάντησε ὁ Σανοῦτος τὸν Αὐγούστα. Ὁ δὲ Ἰωάννης Μούχρας γίνεται μοναχός, καθὼς δὲν εἶχε τί ἄλλο καλύτερο νὰ πράξει, ὅπως ἀναφέρει χαρακτηριστικὰ ὁ Παπαδιαμάντης.

2. Ἀνάλυση

Μαχάτμα Γκάντι Εμπνευστής της παθητικής αντίστασης (πολιτικής ανυπακοής) (1869-1948, Ινδός ηγέτης)

Σαν σήμερα το 1869 γεννήθηκε ο Μαχάτμα Γκάντι , αυτή η μεγάλη μορφή του εθνικού κινήματος για την ανεξαρτησία της Ινδίας από την Μεγάλη Βρετανία και εμπνευστής της παθητικής αντίστασης (πολιτικής ανυπακοής) και της χρήσης ΜΗ ΒΙΑΣ έναντι των καταπιεστών. Θεωρό ότι αξίζει να μελετηθεί από όλους μας, μιας και σε τέτοιους δύσκολους καιρούς χρειαζόμαστε τα λόγια και τις πράξεις ενός μεγάλου ανθρώπου.

Μαχάτμα Γκάντι (1869-1948, Ινδός ηγέτης) : 10 θεμελιώδης αρχές για να αλλάξουμε τον κόσμο

Ο Μοχάντας Καραμτσάντ Γκάντι (όπως ήταν το πραγματικό του όνομα) ήταν Ινδός πολιτικός, στοχαστής και επαναστάτης. Υπήρξε η κεντρική μορφή του εθνικού κινήματος για την ινδική ανεξαρτησία από τους Βρετανούς και εμπνευστής της μεθόδου παθητικής αντίστασης, χωρίς χρήση βίας, εναντίον των καταπιεστών. Η διδασκαλία του επηρέασε το διεθνές κίνημα για την ειρήνη και μαζί με τον ασκητικό βίο του συνέτειναν στο να καθιερωθεί σαν ένα από τα παγκόσμια σύμβολα του 20ου αιώνα.

Απέκτησε την προσωνυμία Μαχάτμα, που φέρεται να του απέδωσε στα 1915 ο...Ινδός νομπελίστας ποιητής Ταγκόρ και που στα σανσκριτικά σημαίνει "μεγαλόψυχος". Δολοφονήθηκε το 1947 από ένα φανατικό ινδουιστή, λίγο μετά την απελευθέρωση της χώρας.

Γκάντι: 10 θεμελιώδης αρχές για να αλλάξουμε τον κόσμο

“Δεν πρέπει να χάνεις την πίστη σου στην ανθρωπότητα. Η ανθρωπότητα είναι ωκεανός. Αν στον ωκεανό υπάρχουν μερικές βρώμικες σταγόνες, δεν σημαίνει ότι είναι βρώμικος.”

“Η διαφορά ανάμεσα στο τι κάνουμε και τι είμαστε ικανοί να κάνουμε, θα έφθανε για να λύσει τα περισσότερα προβλήματα του κόσμου.”

“Αν δεν είχα καμία αίσθηση του χιούμορ, θα είχα από καιρό αυτοκτονήσει.”

Ο Μαχάτμα Γκάντι δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Όλοι γνωρίζουν τον άνθρωπο που οδήγησε τον λαό της Ινδίας στην απελευθέρωση από την Βρετανική κατοχή το 1947.

 Πολλές από τις ρήσεις του ενέπνευσαν και συνεχίζουν να εμπνέουν πολύ κόσμο, πάντα με γνώμονα την αγάπη και τον σεβασμό στην ανθρώπινη φύση. Ακολουθώντας τη σοφία του μπορούμε και εμείς να αλλάξουμε τον κόσμο μας.

Ένας Δεκάλογος πνευματικής και κοινωνικής προόδου:

Σωκράτης